دکتر مهدی رحمانی

استادیار

گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی
دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی

پست الکترونیکی

m.rahmani@edu.ui.ac.ir

تلفن

03137935416

آدرس

دانشگاه اصفهان میدان آزادی اصفهان، ایران
کد پستی : 8174673441

معرفی کلی

درباره من

مهدی رحمانی، استادیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه اصفهان است. او دکترای خود را در رشته علم اطلاعات از دانشگاه تهران در سال ۲۰۲۰ دریافت کرد. رساله دکتری وی با عنوان «شناسایی، ارزیابی و اولویت‌بندی ریسک‌ها در خدمات کتابخانه‌های عمومی ایران» با هدف ارتقای کیفیت و کارایی خدمات کتابخانه‌های عمومی کشور انجام شد. پس از آن، به‌عنوان پژوهشگر پسادکتری، پروژه‌ای با حمایت بنیاد ملی نخبگان و میزبانی دانشگاه علوم پزشکی ارتش اجرا کرد که موضوع آن «طراحی هستی‌شناسی بازار کار کشور» بود.

عضویت در انجمن ها و گروههای تحقیقاتی

انجمن مدیریت اطلاعات ایرانانجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایرانانجمن علوم و فناوری اطلاعات آمریکاانجمن بین المللی مجموعه های فازی، برنامه های افزودنی و برنامه های کاربردی

فعالیت‌های حرفه‌ای

دروس

تولید محتوامدیریت دانش و یادگیری فناوریکارگاه رایانهاخلاق حرفه ایمبانی نظری و مدیریت کتابخانه دیجیتالکاربرد کامپیوتر علوم سیاسیسیستم های اطلاعات مدیریتمدیریت بازار نشر الکترونیکسواد اطلاعاتی و سواد رسانه ایآیین نگارش و ویراستاریواژه پردازی فارسی و لاتینتولید محتوای الکترونیکطراحی و مدیریت وب

برونداد‌های پژوهشی

همه موارد

مقالات

کتاب

مقالات فارسی

۱۴۰۳

تدوین هستی‌شناسی مشاغل علم اطلاعات و دانش‌شناسی

( مقاله . دسترسی آزاد )

مهدی رحمانی و

تاریخ انتشار: ۲۰۲۵/۰۳/۲۱

پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات (22518223)40(3)pp. 865-899

هدف از پژوهش حاضر، تدوین هستی‌شناسی مشاغل حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی است. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش، از نوع پژوهش‌های توصیفی است. جامعه پژوهش شامل کلیه مشاغل حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی بود. در این پژوهش برای استخراج و شناسایی لیست مشاغل رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی ایران، آیین‌نامه‌های سازمان استخدامی کشور، کتاب بانک مشاغل ایران، و لیست مشاغل رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی در کشورهای پیشرفته مورد بررسی قرار گرفت و تعدادی از مشاغل استخراج شد. سپس، بر اساس تحلیلی که بر روی سرفصل دروس رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی انجام گرفت و مهارت‌هایی که توسط دانشجویان کسب می‌شود، تعدادی شغل برای دانش‌آموختگان رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی ارائه شد و سرانجام، در لیست مشاغل تهیه‌شده وارد شد. در پژوهش حاضر برای ایجاد مدل مفهومی حوزه مشاغل علم اطلاعات و دانش‌شناسی از رویکرد تحلیل حوزه استفاده شد و روایی صوری و محتوایی مدلِ ارائه‌شده توسط 8 نفر از متخصصان حوزه مطالعات صنفی کشور تأیید شد. سرانجام، هستی‌شناسی مشاغل حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی با استفاده از نسخه 5 نرم‌افزار «پروتژه» طراحی شد. در پژوهش حاضر، با بهره‌گیری از روش هفت-مرحله‌ای ساخت هستی‌شناسی «سندلوسکی» که شامل تعیین دامنه و پوشش هستی‌شناسی، تعیین سلسله‌مراتب هستی‌شناسی، تعیین جفت‌های مفهومی، تعیین رده‌ها، توصیف ویژگی‌ها، تعریف چهریزه‌ها و ایجاد نمونه است، به تدوین هستی‌شناسی مشاغل حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی ایران پرداخته شده است. در این پژوهش انواع مشاغل و مهارت‌های مورد نیاز هر شغل شناسایی شده و هستی‌شناسیِ طراحی‌شده که دارای 4 کلاس اصلی و 90 زیرکلاس است، قرار گرفت. هستی‌شناسی ارائه‌شده می‌تواند به طرح طبقه‌بندی مشاغل و ایجاد پایگاه‌های دانش‌بنیان کمک شایانی کند و همچنین می‌تواند به نهادها و سازمان‌های مرتبط با اشتغال رشته علم اطلاعات و دانش‌شناسی از جمله انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی در تعریف ردیف‌های شغلی کمک کند. گروه‌های علمی و دانشجویان نیز می‌توانند از این هستی‌شناسی در آموزش و یادگیری مهارت‌های مورد نیاز برای اشتغال یاری گیرند.

۱۴۰۲

نظریه پرتفوی مدرن و کاربردهای آن در بازیابی اطلاعات

( مقاله . دسترسی آزاد )

و مهدی رحمانی

تاریخ انتشار: ۲۰۲۴/۰۳/۲۰

پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات (22518223)39(3)pp. 865-885

نظریه پرتفوی یکی از نظریه‌های حوزه مالی است که توسط «هری مارکویتز» ارائه شده است. این نظریه بیان می‌کند که سرمایه‌گذاران برای کاهش ریسک سرمایه‌گذاری، اقدام به متنوع‌سازی سبد سهام خود نمایند. این پژوهش با هدف بررسی کاربردهای نظریه پرتفوی در بازیابی اطلاعات و دانش انجام گرفته و از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش از نوع پژوهش‌های کیفی است. در پژوهش حاضر با استفاده از شیوه تحلیل محتوا و تحلیل متن، مفاهیم اصلی نظریه مدرن پرتفوی استخراج شد. در گام بعد بر اساس شیوه ارزیابی و مقایسه، کارکردهای نظریه مدرن پرتفوی در بازیابی اطلاعات و حوزه علم اطلاعات و دانش‌شناسی شناسایی و تعیین شدند. سرانجام، تعداد 12 نفر از متخصصان حوزه مدیریت دانش، بازیابی اطلاعات و دانش، نمایه‌سازی، فهرست‌نویسی، نظام‌های اطلاعاتی و کتابداران به‌عنوان پنل خبرگان انتخاب شده و طی 7 جلسه و با انجام مصاحبه، استفاده از پرسشنامه، و برگزاری جلسات انفرادی و گروهی کارکردهای تئوری مدرن پرتفوی استخراج شدند. نتایج پژوهش نشان داد که نظریه مدرن پرتفوی در فرایند بازیابی اطلاعات تأثیرگذار است و می‌تواند بر 5 گروه پدیدآورندگان، نمایه‌سازان، کاربران نظام اطلاعاتی، نظام اطلاعاتی و کتابداران، تأثیرگذار بوده و در بهبود فرایند بازیابی تأثیر مثبت داشته باشد. نتایج پژوهش نشان داد که نظریه پرتفوی بر گروه‌های تأثیرگذار در فرایند بازیابی تأثیرگذار هستند و می‌توانند در بهبود عملکرد نظام بازیابی اطلاعات نقش داشته باشند. از مهم‌ترین کاربردهای نظریه پرتفوی می‌توان به کاربرد آن در رتبه‌بندی مدارک بازیابی‌شده، افزایش ارتباط میان مدارک بازیابی‌شده، بازیافت نادرست، افزایش درصد بازیابی اطلاعات، ایجاد امکان جست‌وجوی معنایی، افزایش جامعیت و دسته‌بندی اطلاعات بر اساس حوزه‌های موضوعی اشاره کرد. پژوهش حاضر می‌تواند سرآغازی بر بررسی کاربردهای دیگر نظریه پرتفوی در بازیابی اطلاعات باشد و امکان انجام بررسی‌های دقیق‌تر در این زمینه را فراهم سازد.

مقالات لاتین

2025

An analysis of the Dimensions and Risk Management Strategies for the Biotechnology

( Article . )

Rahmani, M.

Publication Date: 2025

Journal Of Applied Biotechnology Reports (23221186)12(2)pp. 1622-1630

Strategic risk management in public library services: Approaches to prioritization and mitigation

( Article . )

Rahmani, M.

Publication Date: 2025

Malaysian Journal Of Library And Information Science (13946234)30(1)pp. 78-111

Public libraries face many challenges in maintaining their services, especially in a rapidly evolving technological and economic environment. This study identifies and prioritises the main risks impacting public library services in Iran and proposes strategic solutions to address these challenges. The study is based on a meta-synthesis of scientific literature, the fuzzy Delphi technique for expert evaluation and Chang’s Fuzzy Hierarchy Analysis to rank the most important risks. Field observations were conducted in several provinces of Iran to validate the results and develop region-specific strategies. The study identified 75 risks, which were categorised into nine main groups. The greatest risk was the loss of access to digital resources due to economic sanctions and financial restrictions, followed by competition from search engines and alternative digital information platforms. The expert’s evaluation emphasised that technological limitations and insufficient funding are the most pressing threats to the sustainability of public libraries. To overcome these challenges, the study recommends improving technological infrastructure, fostering collaboration between libraries, implementing innovative outreach programmes and diversifying financial support strategies. The findings emphasise the urgent need for public libraries to address digital transformation and strategic planning to remain relevant in digital and economically constrained environment. As public libraries worldwide face similar financial, technological and operational risks, this study contributes to the global library policy discussion by offering a scalable risk assessment model that is applicable to different library systems. These findings can guide decision-makers in library governance, digital transformation policies and strategies for sustainable access to knowledge at national and international levels. © (2024), (Faculty of Computer Science and Information Technology). All Rights Reserved.