دکتر مهرداد چشمه سهرابی

استاد

گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی
دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی

پست الکترونیکی

mo.sohrabi@edu.ui.ac.ir

آدرس

دانشگاه اصفهان میدان آزادی اصفهان، ایران
کد پستی : 8174673441

معرفی کلی

علاقه مندی پژوهشی

علم کاوی، دانش کاوی، علم سنجی، بازیابی اطلاعات و دانش، تحلیل اطلاعات، داده کاوی، متن کاوی، کلان داده، علم داده، ارزیابی پژوهش، اخلاق در پژوهش، علم کتابخانه

عضویت در انجمن ها و گروههای تحقیقاتی

انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران

سابقه تحصیلی

کارشناسی, علوم کتابداری و اطلاع رسانی, دانشگاه تهران [تهران - ایران]
کارشناسی ارشد, علوم اطلاع رسانی, دانشگاه تربیت مدرس [تهران - ایران]
دکتر, علوم اطلاعات و ارتباطات, دانشگاه آلپ [گرونوبل - فرانسه]

دروس

دکتری وب معنایی و هستی شناسی تحلیل متن و دانش کاوی طبقه بندی و توسعه علوم سیبرنتیک و ارتباطات کارشناسی ارشد داد کاوی مهندسی دانش و هستان شناسی ذخیره و بازیابی اطلاعات بازنمایی اطلاعات سیستم های اطلاعات مدیریت نمایه سازی و چکیده نویسی روش تحقیق کارشناسی آیین نگارش و ویراستاری آشنایی با نمایه سازی و چکیده نویسی پایگاه های اطلاعاتی

برونداد‌های پژوهشی

همه موارد

مقالات

مقالات فارسی

۱۴۰۳

طراحی و ساخت هستی‌شناسی بیماری «ام‌اس»

( مقاله . دسترسی آزاد )

و مهرداد چشمه سهرابی

تاریخ انتشار: ۲۰۲۵/۰۳/۲۱

پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات (22518223)40(3)pp. 901-929

هستی‌شناسی به‌عنوان یک ابزار معنایی به‌دنبال ارائه یک طبقه‌بندی قطعی و جامع از موجودیت‌ها در تمام حوزه‌های هستی و بازیابی دانش از منابع است. هستی‌شناسی‌ها در حوزه‌های پزشکی و شناخت و درمان بیماری‌ها کاربرد زیادی دارند. از این‌رو، هدف از انجام پژوهش حاضر، طراحی هستی‌شناسی حوزه بیماری «ام‌اس» و مراحل ساخت آن است.
این مطالعه با رویکرد کیفی به‌ روش تحلیل محتوا و بر مبنای روش OAsys Bermejo صورت گرفت. مراحلی که برای ساخت هستی‌شناسی بیماری «ام‌اس» در نظر گرفته شد، شامل 9 مرحله، 1) تعیین حوزه، دامنه یا هدف هستی‌شناسی، 2) شناسایی منابع اطلاعاتی شامل کتاب‌ها، مقالات، متخصصان، و موارد دیگر، 3) شناسایی و جمع‌آوری اصطلاحات و مفاهیم از متون، 4) تعیین پوشش موضوعی، دامنه و طبقات اصلی هستی‌شناسی، 5) تعیین سلسله‌مراتب اصطلاحات و مفاهیم، 6) تعریف و تعیین روابط بین اصطلاحات و مفاهیم، 7) توصیف ویژگی‌های رده‌ها و روابط بین آن‌ها، 8) تعیین روابط بین نمونه‌ها و کلاس‌ها، و 9) ایجاد محدودیت‌ها و قوانین مورد نیاز است. جامعه آماری پژوهش، منابع اطلاعاتی فارسی و انگلیسی تخصصی در حوزه بیماری «ام‌اس» بود. به ‌همین منظور، کلیه علائم این بیماری، روش‌های درمانی و تشخیص آن از طریق کتب، مقالات و واژه‌نامه‌های تخصصی این حوزه استخراج گردید. چارچوب مفهومی هستی‌شناسی بیماری «ام‌اس» بر اساس متون مرتبط تخصصی حوزه و به‌صورت دستی و به‌وسیله نرم‌افزار «پروتژه» نسخه 5/5 انجام شد.
هستی‌شناسی بیماری «ام‌اس» شامل 6 کلاس اصلیِ 1) انواع بیماری «ام‌اس»، 2) روش‌های درمان، 3) روش‌های تشخیص، 4) علائم بیماری، 5) عوامل ابتلای انسان به این بیماری، و 6) عوارض آن بود و هر یک از آن‌ها زیرکلاس‌های مربوط به خود را دارد. همچنین، به‌منظور تعیین ارتباط بین مفاهیم، 10 رابطه معنایی اصلی شامل 1) علت دارد، 2) علت است، 3) عوارضی دارد،4) عارضه است، 5) علائمی دارد، 6) علامت است، 7) تشخیص می‌دهد، 8) تشخیص داده می‌شود به‌وسیلة، 9) درمان، و 10) درمان می‌شود توسطِ، مشخص گردید.
هستی‌شناسی طراحی‌شده، به سازماندهی و بازیابی دانش در زمینه بیماری «ام‌اس» کمک می‌کند و با توجه به نیاز افراد و متخصصان به سیستم‌های مبتنی ‌بر دانش کاربردی و معتبر، می‌تواند در ساخت و طراحی سیستم‌های توصیه‌گر و سایر ابزارهای تحلیل دانش پزشکی برای بیماری «ام‌اس» مورد استفاده قرار گیرد. افزون‌ بر این، این هستی‌شناسی می‌تواند برای استفاده در تحلیل و ترسیم ساختار دانش در دیگر حوزه‌ها نیز به‌کار رود.

۱۴۰۲

شناسایی تکنیک های بهینه سازی موتور جست وجوی گوگل و ارائه چارچوبی برای ارتقای رتبه بازدید وبسایت ها

( مقاله . دسترسی آزاد )

و مهرداد چشمه سهرابی

تاریخ انتشار: ۲۰۲۴/۱۲/۲۱

پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات (22518223)40(2)pp. 541-576

پژوهش در حوزه بهینه‌سازی موتور جست‌وجوی گوگل از آن جهت که دنیای اینترنت با زندگی روزمره مردم آمیخته بوده و گوگل به‌عنوان یک موتور جست‌وجوی قدرتمند، دستیار روزانه‌ای برای مطالعات و آگاهی‌رسانی بیشتر مردم دنیاست، دارای اهمیت است؛ چرا‌ که فرایندی است در جهت تسهیل دسترسی به اطلاعات در سطح اینترنت. هدف اصلی پژوهش حاضر عبارت است از شناسایی تکنیک‌های بهینه‌سازی موتور جست‌وجوی گوگل برای وب‌سایت‌ها به‌منظور ارائه چارچوبی برای ارتقای بازدید وب‌سایت‌ها و ارزیابی چارچوب پیشنهادی بر اساس نظرات متخصصان حوزه «سئو». رویکرد تحقیق حاضر کیفی است و از نظر نوع نیز در دسته تحقیقات کاربردی قرار می‌گیرد. هرچند بهینه‌سازی موتور جست‌وجوی گوگل یک فرایند عملی است و باید در راستای قوانین و خط‌مشی‌های گوگل انجام شود، اما در این پژوهش از آن‌رو که یک کار مطالعاتی است و روش انجام کار با بررسی متون علمی همراه بود، و تکنیک‌های «سئو» باید ابتدا از متون علمی و نیز بررسی اسناد وب‌سایت‌های معتبر در «الکسا» استخراج و سپس در پنل دلفی با حضور متخصصان به بحث گذاشته شده و راستی آزمایی می‌شد، به‌ترتیب از روش‌های مرور متون و دو مرحله پنل دلفی استفاده شد. دلیل استفاده از دو مرحله پنل دلفی این بود که در مرحله اول، تمام تکنیک‌های استخراج‌شده در پنل دلفی بررسی شد و در نتیجه، فقط تکنیک‌هایی معرفی شد که جزو تکنیک‌های واقعی «سئو» باشند و این نتایج در مرحله دوم با نظر متخصصان در پنل دلفی به دستیابی به لیست مؤثرترین تکنیک‌ها منجر شد. با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری هدفمند، مقالات و وب‌سایت‌های معتبر، اعضای پنل دلفی، و متخصصان حوزه «سئو» شناسایی شدند. حجم نمونه در بخش اول برابر با 6 مقاله و10 وب‌سایت بود. اعضای مرحله اول ودوم پنل دلفی به‌ترتیب، 7 و 4 نفر بودند. این بررسی با استفاده از دو دور روش دلفی (ابتدا از طریق پرسشنامه و بر اساس طیف لیکرت 5 درجه‌ای و سپس در یک مصاحبه برخط)، راجع به حذف یا ماندگاری تکنیک‌ها و یا افزودن یا ادغام تکنیک‌ها به اجماع رسید. نتایج بررسی متون و وب‌سایت‌های برتر حاکی از شناسایی 40 تکنیک است که 30 ‌تکنیک آن بر اساس بررسی متون (شامل 11 تکنیک از نوع برون‌صفحه، 18 تکنیک از نوع درون‌‌صفحه، و 1 تکنیک برای بهینه‌سازی ویژگی‌های وب‌سایت) و 10 تکنیک بر اساس بررسی وب‌سایت‌های برتر (شامل7 تکنیک از نوع درون‌صفحه، 2 تکنیک برون‌صفحه، و 1 تکنیک از نوع بهینه‌سازی ویژگی‌های وب‌سایت) استخراج شد. در بخش دلفی در مرحله اول، از 40 تکنیک شناسایی‌شده بر اساس بررسی متون و وب‌سایت‌های نمونه پژوهش، 4 مورد حذف، و 15 تکنیک جدید توسط اعضای پنل دلفی اضافه شد. در مجموع، چارچوب پیشنهادی اولیه با 51 تکنیک تدوین شد. در مرحله دوم پنل دلفی با حذف، ادغام و اصلاح تکنیک‌های پیشنهادی، چارچوب ارتقای بازدید وب‌سایت‌ها با 37 تکنیک نهایی شد. در انتها، چارچوبی برای ارتقای بازدید وب‌سایت‌ها طراحی شد که می‌تواند به طراحان و مدیران وب‌سایت‌ها کمک کند.

مقالات لاتین

2025

A Comparative Study of Research Evaluation Systems in the United Kingdom and Australia

( Article . Hybrid Gold )

Baghjanati, M., Cheshmehsohrabi, M., Jamali, H.R.

Publication Date: 2025

Journal of Scientometric Research (23200057)14(2)

Research Evaluation Systems (RESs) can be divided into “pre-performance or post-performance evaluation” or “retrospective or prospective evaluation”. The Retrospective Research Evaluation Systems (RRESs), also known as Performance-based Research Funding Systems (PRFSs), are complex national systems designed to evaluate universities and research centers and allocate public funds based on their outputs and outcomes. This study compares the RRESs of the UK and Australia to gain a better understanding of the structure and components of these evaluation systems. A comparative study method was applied to look for similarities and differences between the RESs of selected countries. The two countries were chosen based on the criteria of transparency, access to credible documents, formality, comprehensiveness, flexibility, and management. Bereday's four-step model consisting of description, interpretation, juxtaposition, and comparison of RESs was utilized for the data analysis. The results showed that two evaluation systems emphasize the components of human resources, finance and infrastructure in evaluation. Quantitative and qualitative approaches prevail in all two systems. In terms of the evaluation unit, the systems have almost the same structure, and the evaluation is done by specialized panels. The quality of research outputs is evaluated in two systems, and in the UK, the two elements of impact and research environment are also evaluated. In general, it can be said that the formation of national systems for research evaluation affects not only the quality of research, but also the purposefulness of research, scientific and technical progress of the country, and people's lives. The unique aspect of this study is the comparison of the input, process, output, and impact components of the RRESs of the UK and Australia. The results can be beneficiary for managing and policymaking for research assessment units on micro/macro levels. © (2025), (Phcog.Net). All rights reserved.

Retrieving and discovering new knowledge from documents' abstracts in scientific databases: Proposing a query-based abstractive summarization model

( Article . Green • Gold )

Abbasi dashtaki, N., Cheshmehsohrabi, M., Pashootanizadeh, M., Baradaran kashani, H.R.

Publication Date: 2025

International Journal of Information Management Data Insights (26670968)5(2)

2024

Proposing a New Combined Indicator for Measuring Search Engine Performance and Evaluating Google, Yahoo, DuckDuckGo, and Bing Search Engines based on Combined Indicator

( Article . )

Hajian hoseinabadi, A., Cheshmehsohrabi, M.

Publication Date: 2024

Journal of Librarianship and Information Science (09610006)56(1)pp. 178-197